dlaenergetyki.pl · prawo energetyczne

Nowe rozporządzenie taryfowe dla energii elektrycznej – co się zmienia dla OSD, sprzedawców i odbiorców

17 lipca 2026 r. Ministerstwo Energii skierowało do konsultacji projekt rozporządzenia w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną. Choć w dużej mierze zachowuje dotychczasowy model taryfowania, wprowadza kilka zmian, które będą miały praktyczne znaczenie dla przedsiębiorstw energetycznych i ich odbiorców.

Najważniejsze z nich dotyczą opłaty abonamentowej, sposobu naliczania opłaty jakościowej, nowej grupy taryfowej dla dużych odbiorców przemysłowych oraz rozliczeń energii dostarczanej linią bezpośrednią. Do tego dochodzą krótkie terminy na dostosowanie już obowiązujących i składanych taryf, co dla części przedsiębiorstw energetycznych oznacza konieczność szybkiego działania zaraz po ogłoszeniu ostatecznego tekstu.

Dlaczego potrzebne jest nowe rozporządzenie

Obecnie obowiązujące rozporządzenie taryfowe z 29 listopada 2022 r. zostało czasowo utrzymane w mocy na podstawie przepisów przejściowych nowelizacji Prawa energetycznego z lipca 2023 r. – maksymalnie przez 36 miesięcy od jej wejścia w życie. Ten okres kończy się 7 września 2026 r., co samo w sobie wymusza wydanie nowego aktu wykonawczego – niezależnie od tego, jak daleko idące zmiany merytoryczne miałby on wprowadzać.

Projekt nie przebudowuje jednak całego systemu taryfowego. Podstawą pozostają koszty uzasadnione przedsiębiorstwa energetycznego, ich podział na grupy taryfowe oraz zasada eliminowania subsydiowania skrośnego. Projektodawca wskazuje przy tym szerszy cel: taryfy mają lepiej odzwierciedlać koszty generowane przez poszczególne grupy odbiorców, a przedsiębiorstwa energetyczne zyskują wprost wyrażoną podstawę do wprowadzania w taryfach zachęt wspierających elastyczne korzystanie z sieci, bezpieczeństwo pracy systemu oraz racjonalizację jego obciążenia – w tym wykorzystanie nadwyżek generacji z OZE.

Zmiana nie oznacza automatycznie niższego rachunku dla każdego odbiorcy. Projekt przede wszystkim inaczej rozkłada koszty między opłaty stałe i zmienne oraz między poszczególne grupy taryfowe.

Część I

Przedsiębiorstwa dystrybucyjne i przesyłowe

Koniec opłaty abonamentowej w dystrybucji

Najbardziej widoczną zmianą jest zniknięcie opłaty abonamentowej z taryfy dystrybucyjnej. W katalogu elementów, jakie ma zawierać taryfa przedsiębiorstwa zajmującego się dystrybucją energii elektrycznej, projekt nie wymienia już stawek opłat abonamentowych – pozostają w nim stawki za przyłączenie do sieci, stawki opłat dystrybucyjnych, zasady bonifikat oraz opłaty za ponadumowny pobór energii biernej, przekroczenie mocy umownej, usługi dodatkowe i nielegalny pobór energii. Argumentem, który pojawia się w dyskusji wokół projektu, jest to, że powszechne liczniki zdalnego odczytu istotnie ograniczyły koszty tradycyjnych wizyt inkasentów, które opłata abonamentowa pierwotnie miała pokrywać.

W praktyce koszty odczytu i kontroli układów pomiarowo-rozliczeniowych mają zostać przeniesione do składnika stałego stawki sieciowej. To nie znaczy, że wszystkie dotychczasowe koszty stałe „uzmienniają się” – projekt kieruje je konkretnie do stałej części opłaty za usługi dystrybucji. Faktyczny wpływ tej zmiany na przychody danego OSD zależy od konstrukcji jego obecnej taryfy, liczby punktów poboru, planowanych wolumenów sprzedaży oraz działania konta regulacyjnego – to obszar wymagający odrębnej analizy dla każdego przedsiębiorstwa.

Strefowa opłata jakościowa

Operator systemu przesyłowego ma różnicować stawkę jakościową z uwzględnieniem podziału doby i roku na strefy oraz okresy czasowe – zamiast jednej stawki obowiązującej niezależnie od pory poboru energii. Przy jej ustalaniu operator ma brać pod uwagę m.in. koszty zakupu energii i jej bilansowania, koszty usług systemowych i rezerw mocy, poziom zapotrzebowania w poszczególnych godzinach, dostępność rezerw mocy oraz potrzebę kształtowania zachowań odbiorców – ograniczania zużycia w godzinach szczytu i zwiększania go w okresach niskiego zapotrzebowania, w tym wykorzystania nadwyżek generacji.

Dla grupy odbiorców, o której mowa w przepisach o rynku mocy, operator systemu przesyłowego będzie mógł – choć nie będzie musiał – zastosować jedną, jednostrefową stawkę opłaty jakościowej wyliczoną na podstawie średniego profilu ich zapotrzebowania. Wolumen energii przypisywany do poszczególnych stref czasowych ma być ustalany na podstawie danych z układu pomiarowo-rozliczeniowego odbiorcy albo innych układów, które na to pozwalają. Nowe zasady opłaty jakościowej mają być stosowane do taryf zatwierdzanych od 1 stycznia 2027 r.

Dla OSD oznacza to konieczność przygotowania rozliczeń, które uwzględnią właściwą strefę czasową, przypisany do niej wolumen energii, dane z układów pomiarowych, rozliczenia z operatorem systemu przesyłowego oraz korekty pierwotnie opartych na prognozach rozliczeń wstępnych.

Zachęty do zwiększania zużycia energii w godzinach nocnych

Projekt utrzymuje i doprecyzowuje mechanizm zachęcający gospodarstwa domowe do przesuwania zużycia energii na godziny 22.00–6.00. OSD ma obowiązek utworzyć dla takich odbiorców odrębną grupę taryfową, w której – w odniesieniu do przyrostu zużycia ponad poziom z analogicznego okresu roku poprzedniego – składnik zmienny stawki sieciowej w tych godzinach może zostać obniżony do 30% wartości standardowej stawki dla gospodarstw domowych. W zamian składnik stały tej taryfy jest ustalany na poziomie dwukrotności składnika stałego zwykłej, jednostrefowej taryfy domowej.

Preferencyjna grupa dla dużych odbiorców przemysłowych

Projekt zobowiązuje przedsiębiorstwo zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej do utworzenia odrębnej grupy taryfowej dla odbiorców końcowych zaopatrujących obiekty przemysłowe, o ile spełnią oni łącznie wszystkie warunki:

• mają miejsce dostarczania energii przyłączone bezpośrednio do sieci o napięciu znamionowym co najmniej 110 kV;
• korzystają z miejsc dostarczania energii zlokalizowanych w ramach tego samego obiektu przemysłowego;
• w roku kalendarzowym „n–2” (czyli dwa lata przed rokiem kwalifikacji) pobrali z sieci i zużyli w tym obiekcie co najmniej 100 GWh energii elektrycznej na własne potrzeby;
• zużycie to nie jest związane z magazynowaniem, wytwarzaniem, przesyłaniem ani dystrybucją energii, a energii rozliczanej na rzecz innych podmiotów nie wlicza się do własnego zużycia.

Dla tak zakwalifikowanego odbiorcy w danym roku stawki opłat nie mogą być niższe niż 50% składnika zmiennego i 90% składnika stałego stawki sieciowej właściwej dla wielostrefowej grupy taryfowej dla odbiorców zużywających energię na własne potrzeby przemysłowe. Oznacza to możliwość obniżenia składnika zmiennego maksymalnie o 50%, a składnika stałego maksymalnie o 10% względem odpowiednich stawek właściwej grupy taryfowej. Projekt nie gwarantuje jednak zastosowania maksymalnej możliwej redukcji – o konkretnej wysokości stawek zdecyduje zatwierdzona taryfa danego OSD. W praktyce operatorzy będą musieli odpowiednio przygotować się do weryfikacji, czy odbiorca spełnia przesłanki kwalifikacji do nowej grupy taryfowej – w tym do oddzielenia zużycia na własne potrzeby od energii rozliczanej dalej na rzecz innych podmiotów w tym samym obiekcie.

Linie bezpośrednie

Projekt określa sposób kalkulacji opłaty związanej z energią dostarczaną linią bezpośrednią. W jej kalkulacji uwzględniany jest m.in. współczynnik udziału w pokrywaniu kosztów stałych dystrybucji wynoszący 0,5, składnik zmienny właściwej stawki sieciowej, wolumen energii dostarczanej linią bezpośrednią oraz stawka jakościowa. Dla przedsiębiorstw korzystających z takich linii oznacza to konieczność wyodrębniania i przekazywania wolumenu energii dostarczanej w ten sposób z podziałem na strefy czasowe.

Część II

Przedsiębiorstwa obrotu

Nowa opłata abonamentowa w obrocie

Lustrzanym odbiciem zmiany opisanej wyżej jest pojawienie się opłaty abonamentowej w taryfie przedsiębiorstw zajmujących się obrotem energią elektryczną. Ma ona pokrywać koszty uzasadnione działalności sprzedażowej – w tym koszty obsługi handlowej i koszty wspólne działalności obrotowej. Stawka ma być jednoskładnikowa, wyrażona w złotych miesięcznie na układ pomiarowo-rozliczeniowy, naliczana proporcjonalnie do liczby dni obowiązywania umowy w danym miesiącu, z możliwością różnicowania według wolumenu rocznego zużycia, okresu rozliczeniowego lub charakteru odbioru. Co istotne, projekt wprost wyłącza możliwość uwzględnienia w cenie energii elektrycznej podatku akcyzowego.

Dla odbiorcy korzystającego z umowy kompleksowej sama liczba pozycji na fakturze nie musi się zmienić – zmienia się natomiast, który podmiot faktycznie pobiera opłatę o takim charakterze i jakie koszty się w niej mieszczą.

Zasady kalkulacji cen energii bez większych zmian

Podstawą kalkulacji ceny energii pozostają planowane koszty uzasadnione jej zakupu: koszt samej energii (z uwzględnieniem profilu poboru odbiorców i zasad konkurencyjności zakupu), opłaty zastępcze, koszty obowiązkowego zakupu energii z OZE oraz koszty uzyskania i umorzenia świadectw pochodzenia i efektywności energetycznej. Projekt zachowuje też mechanizm współczynników korekcyjnych „X” i „Y”, które pozwalają uwzględnić w taryfie zarówno projektowaną poprawę efektywności przedsiębiorstwa, jak i zmianę niezależnych od niego warunków zewnętrznych – przy czym w uzasadnionych przypadkach współczynnik korekcyjny może dotyczyć tylko wybranych cen lub stawek, a nie całej taryfy. Nowością jest to, że przy wyliczaniu średniej ceny wskaźnikowej dla działalności obrotowej uwzględnia się teraz również przychody z opłat abonamentowych, a nie tylko przychody ze sprzedaży energii.

Czy trzeba przeliczyć całą taryfę od nowa

Z projektu nie wynika obowiązek automatycznego przeliczenia wszystkich elementów obowiązującej taryfy ani aktualizacji przyjętych wcześniej założeń co do ceny zakupu energii. Zakres koniecznej korekty powinien odpowiadać tym elementom taryfy, które nie spełniają nowych wymagań – dla przedsiębiorstwa obrotu będzie to przede wszystkim wprowadzenie opłaty abonamentowej i prawidłowe rozdzielenie kosztów stałych działalności handlowej od kosztów uwzględnianych w cenie energii. Pozostałe rozwiązania – nowa grupa przemysłowa czy zasady rozliczeń linii bezpośrednich – będą miały znaczenie dla sprzedawcy tylko w takim zakresie, w jakim rzeczywiście dotyczą jego działalności lub obsługiwanych odbiorców.

Rozliczenia rzeczywiste zamiast prognoz

Jeżeli u odbiorcy zainstalowano licznik zdalnego odczytu, sprzedawca energii ma obowiązek poinformować go o możliwości przejścia na rozliczenie według rzeczywistych wskazań tego licznika, zamiast rozliczeń opartych na prognozowanym zużyciu. W praktyce wymaga to przygotowania jasnej informacji dla klienta, procesu przyjmowania takiej zmiany, systemu bilingowego obsługującego dane rzeczywiste oraz sprawnej wymiany danych z operatorem systemu dystrybucyjnego – to już rekomendacje wdrożeniowe, a nie szczegółowa procedura opisana wprost w rozporządzeniu.

Część III

Co zmiana oznacza dla odbiorców energii

Co odbiorca zobaczy na rachunku

Najważniejsza zmiana z perspektywy odbiorcy to przeniesienie opłaty abonamentowej z części dystrybucyjnej rachunku do części dotyczącej sprzedaży energii. Przy umowie kompleksowej nie powinno to oznaczać pojawienia się dodatkowej pozycji na fakturze – zmieni się natomiast, jaki podmiot faktycznie tę opłatę pobiera i jakie koszty się za nią kryją. Przy porównywaniu ofert sprzedawców większe znaczenie niż sama nazwa opłaty będą więc miały: całkowity roczny koszt dostawy energii, wysokość opłat stałych niezależnych od zużycia, cena za kWh, sposób naliczania opłaty jakościowej oraz możliwość przejścia na rozliczenie rzeczywiste.

Kto może zyskać, a kto zapłacić relatywnie więcej

Przeniesienie części kosztów do stałej opłaty abonamentowej może być korzystniejsze dla gospodarstw domowych o wyższym zużyciu energii, ponieważ koszty obsługi przestają być naliczane proporcjonalnie do każdej zużytej kilowatogodziny. Relatywnie mocniej mogą odczuć rosnące znaczenie opłat stałych właściciele rzadko użytkowanych obiektów – garaży, domków letniskowych czy okazjonalnie wykorzystywanych lokali. Rzeczywisty efekt będzie jednak zależał od wysokości stawek, jakie Prezes URE zatwierdzi w konkretnych taryfach – na etapie samego projektu nie da się go precyzyjnie wyliczyć.

Odbiorcy zdolni przesunąć część poboru energii na godziny poza szczytem zapotrzebowania – w tym gospodarstwa domowe korzystające z nowej taryfy nocnej – zyskują dodatkowe narzędzie do ograniczania rachunku dzięki strefowej konstrukcji opłaty jakościowej i sieciowej. Konkretnych stref i stawek projekt jeszcze nie przesądza, więc również w tym przypadku o realnej korzyści zdecyduje dopiero zatwierdzona taryfa.

Dotychczasowe uprawnienia zostają

Projekt nie zmienia katalogu podstawowych praw odbiorcy: zasad korekty błędnie wystawionych faktur, rozliczania nadpłat i niedopłat, bonifikat za niedotrzymanie parametrów jakościowych energii i przerwy w dostawach, bonifikat za naruszenie standardów obsługi klienta oraz prawa do wyboru okresu rozliczeniowego w granicach przewidzianych taryfą. Nowa konstrukcja opłat nie ogranicza więc dotychczasowej ochrony odbiorcy związanej z jakością dostaw i prawidłowością rozliczeń.

Część IV

Terminy i przygotowanie do wdrożenia

14 dni na zmianę lub korektę taryfy

Przepisy przejściowe przewidują dwa różne obowiązki związane z krótkim terminem 14 dni:

1. przedsiębiorstwa energetyczne obsługujące powyżej 100 000 odbiorców, których taryfy już obowiązują w dniu wejścia rozporządzenia w życie, mają w ciągu 14 dni przedłożyć Prezesowi URE wnioski o zmianę tych taryf w celu dostosowania ich do nowych przepisów;
2. przedsiębiorstwo zajmujące się obrotem lub dystrybucją energii elektrycznej, które przed wejściem rozporządzenia w życie złożyło już wniosek o zatwierdzenie taryfy, ma w ciągu 14 dni złożyć korektę tego wniosku.

Drugi z tych obowiązków nie jest ograniczony do małych OSD – dotyczy każdego przedsiębiorstwa obrotu lub dystrybucji, którego postępowanie taryfowe jest w toku w dniu wejścia rozporządzenia w życie, niezależnie od liczby obsługiwanych odbiorców.

Wejście w życie dzień po ogłoszeniu

Samo rozporządzenie ma wejść w życie już następnego dnia po dniu ogłoszenia. W połączeniu z 14-dniowymi terminami opisanymi wyżej oznacza to, że między publikacją ostatecznego tekstu a upływem terminów na złożenie wniosków lub korekt może upłynąć bardzo niewiele czasu – zwłaszcza że rozporządzenie musi zacząć obowiązywać najpóźniej wraz z utratą mocy dotychczasowej regulacji, czyli do 7 września 2026 r.

Co warto przygotować już teraz

Projekt wciąż jest po etapie konsultacji i nie został jeszcze opublikowany w ostatecznym brzmieniu, więc część szczegółów może się jeszcze zmienić. Nie zmienia to jednak sensu wcześniejszego przygotowania się do zmian – warto już teraz porównać obowiązującą taryfę z projektem, ustalić, które jej elementy będą wymagały zmiany, przygotować projekt wniosku lub korekty taryfy, przeanalizować wpływ nowych zasad na rozliczenia i systemy bilingowe, uporządkować dane potrzebne do rozliczeń strefowych oraz przygotować komunikację do odbiorców. To rekomendowany plan działania, a nie katalog obowiązków wprost wskazany w projekcie.

Podsumowanie

Projekt rozporządzenia Ministra Energii z 17 lipca 2026 r. nie przebudowuje całego systemu taryfowego, ale w kilku miejscach istotnie zmienia sposób rozkładania kosztów i prowadzenia rozliczeń. Dla przedsiębiorstw dystrybucyjnych i przesyłowych kluczowe będą likwidacja opłaty abonamentowej w dystrybucji, strefowa opłata jakościowa, nowa preferencyjna grupa dla dużych odbiorców przemysłowych oraz zasady rozliczeń energii dostarczanej linią bezpośrednią. Dla przedsiębiorstw obrotu – wprowadzenie własnej opłaty abonamentowej i prawidłowe rozdzielenie kosztów stałych od kosztów ujmowanych w cenie energii. Dla odbiorców – przede wszystkim całkowity koszt rachunku, a nie nazwa poszczególnych jego pozycji.

To wciąż projekt, a nie obowiązujące prawo – ostateczny zakres obowiązków będzie zależał od tekstu przyjętego po zakończeniu procesu legislacyjnego. Krótkie terminy przewidziane w przepisach przejściowych sprawiają jednak, że warto zacząć analizować wpływ tych zmian na własną taryfę i procesy rozliczeniowe jeszcze przed ich formalnym wejściem w życie.