Oplaty
Opłaty za korzystanie ze środowiska i sprawozdawczość za 2026 r. Przypominamy obowiązki i terminy
Końcówka roku to dobry moment, aby sprawdzić, czy przedsiębiorstwo gromadzi wszystkie dane potrzebne do prawidłowego rozliczenia obowiązków środowiskowych za 2026 r.
Raport do KOBiZE, wykaz dotyczący opłat za korzystanie ze środowiska oraz obowiązki realizowane w BDO mają różne podstawy prawne i służą różnym celom, jednak w praktyce wymagają sprawnego przepływu informacji pomiędzy działami ochrony środowiska, technicznymi, utrzymania ruchu, logistyką czy księgowością.
Nie warto zostawiać tego procesu na luty i marzec 2027 r. Brak danych o zużyciu paliw, pracy urządzeń, emisjach czy wytwarzanych odpadach może wtedy oznaczać konieczność odtwarzania informacji z całego poprzedniego roku.
Kalendarz środowiskowy — rozliczenie 2026
Najważniejsze terminy przypadające na początek 2027 r.
KOBiZE, opłaty środowiskowe i BDO — trzy obszary, które trzeba skoordynować
KOBiZE
Raport do Krajowej bazy o emisjach za poprzedni rok kalendarzowy, wprowadzany do końca lutego.
Opłaty środowiskowe
Wykaz i opłata przekazywane marszałkowi województwa, oparte częściowo na danych z raportu KOBiZE.
BDO
Rejestr, ewidencja odpadów, roczne sprawozdania oraz — dla części podmiotów — opłata roczna.
Raport do KOBiZE
Pierwszym z kluczowych obowiązków jest raport do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji. Podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, sporządza raport dotyczący poprzedniego roku kalendarzowego i wprowadza go do Krajowej bazy do końca lutego.
Obowiązek może dotyczyć nie tylko dużych instalacji przemysłowych. Emisje mogą być związane również ze spalaniem paliw, transportem, urządzeniami czy procesami technologicznymi prowadzonymi w przedsiębiorstwie.
Opłaty za korzystanie ze środowiska
Drugim obszarem są opłaty za korzystanie ze środowiska. Podmiot samodzielnie ustala wysokość należnej opłaty za dany rok i – jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki – przekazuje marszałkowi województwa odpowiedni wykaz oraz wnosi należną opłatę.
Co szczególnie istotne, w przypadku emisji gazów i pyłów do powietrza wysokość opłat ustala się na podstawie rocznych rzeczywistych emisji określonych w raporcie do Krajowej bazy. Oznacza to, że prawidłowo przygotowany raport KOBiZE ma bezpośrednie znaczenie dla późniejszego rozliczenia opłatowego.
BDO
Trzecim obszarem jest BDO — Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. W zależności od rodzaju prowadzonej działalności przedsiębiorstwo może być objęte obowiązkami dotyczącymi wpisu do rejestru, prowadzenia ewidencji odpadów oraz składania rocznych sprawozdań.
Nie każdy podmiot wpisany do BDO ma jednak identyczny zakres obowiązków. Różne są również zasady dotyczące opłaty rocznej za utrzymanie wpisu.
Najważniejsze terminy dotyczące rozliczenia 2026 r.
Przygotowując się do zamknięcia roku 2026, warto już teraz zapisać w kalendarzu najważniejsze terminy przypadające na początek 2027 r.
Raport do KOBiZE za 2026 r.
Podmioty korzystające ze środowiska, których działalność powoduje emisje, mają obowiązek sporządzenia i wprowadzenia do Krajowej bazy raportu obejmującego poprzedni rok kalendarzowy. Ustawa określa termin jako koniec lutego każdego roku.
Opłata roczna BDO za 2027 r. dla podmiotów objętych tym obowiązkiem
Opłaty rocznej BDO nie ponosi każdy podmiot posiadający numer BDO. Obowiązek dotyczy określonych kategorii przedsiębiorców, m.in. wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie lub akumulatory, pojazdy, produkty w opakowaniach, opony czy oleje smarowe, a także wskazanych podmiotów związanych z produktami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Obecnie wysokość opłaty rocznej wynosi 200 zł dla mikroprzedsiębiorców oraz 800 zł dla pozostałych przedsiębiorców.
Roczne sprawozdania w BDO za 2026 r.
Do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy składane są m.in. sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami przez podmioty, które są do tego zobowiązane. Sprawozdania składane są elektronicznie za pośrednictwem BDO do właściwego marszałka województwa.
Wykaz i opłata za korzystanie ze środowiska za 2026 r.
Do 31 marca podmioty korzystające ze środowiska przedkładają właściwemu marszałkowi województwa wykazy za poprzedni rok oraz – jeżeli wysokość należności tego wymaga – wnoszą opłatę za korzystanie ze środowiska.
100 zł i 800 zł
W praktyce nadal zdarzają się wątpliwości dotyczące sytuacji, w których przedsiębiorca nie musi wnosić opłaty albo nie musi przedkładać wykazu. Zasada jest następująca:
Progi należy odnosić do rocznej wysokości opłaty dla jednego rodzaju korzystania ze środowiska.
Jakie źródła emisji przedsiębiorcy powinni brać pod uwagę?
Jednym z najczęstszych problemów jest ograniczanie analizy wyłącznie do dużych instalacji produkcyjnych czy kotłowni. Tymczasem działalność powodująca emisję może obejmować również znacznie bardziej powszechne źródła. W praktyce przy przygotowywaniu danych warto zweryfikować m.in.:
Kotły i źródła spalania
Kotły i inne źródła spalania paliw w przedsiębiorstwie.
Samochody
Samochody wykorzystywane w działalności przedsiębiorstwa.
Wózki widłowe
Źródła emisji często pomijane w sprawozdawczości.
Agregaty prądotwórcze
Kolejne źródło emisji wymagające ujęcia w rozliczeniu.
Spawanie
Procesy spawalnicze prowadzone w zakładzie.
Malowanie i lakierowanie
Procesy generujące emisje substancji lotnych.
Rozpuszczalniki
Wykorzystanie rozpuszczalników i innych substancji.
Klimatyzacja i chłodnictwo
Urządzenia chłodnicze i klimatyzacyjne oraz ich ewidencja.
Pozostałe procesy
Inne procesy technologiczne powodujące emisje do powietrza.
Dopiero prawidłowa identyfikacja źródeł pozwala ustalić, jakie dane trzeba zgromadzić i jaką metodę obliczenia emisji zastosować.
KOBiZE i wykaz opłatowy to nie to samo
Warto podkreślić, że raport do KOBiZE i wykaz przekazywany marszałkowi województwa są odrębnymi obowiązkami. Nie oznacza to jednak, że można przygotowywać je całkowicie niezależnie.
Od 2019 r. podmioty korzystające ze środowiska ustalają wysokość opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza na podstawie wielkości rocznych rzeczywistych emisji określonych w raporcie do Krajowej bazy. KOBiZE udostępnia również funkcjonalność pozwalającą na przygotowanie wykazu dotyczącego opłat za emisję do powietrza i składowanie odpadów.
Dlatego przed zatwierdzeniem rozliczenia warto zweryfikować, czy informacje o instalacjach, urządzeniach, paliwach i wielkościach emisji są spójne z dokumentacją źródłową przedsiębiorstwa.
BDO — sam wpis do rejestru to nie wszystko
W przypadku BDO zakres obowiązków zależy od rodzaju działalności przedsiębiorstwa. Dla części podmiotów kluczowe będzie prowadzenie bieżącej ewidencji odpadów oraz sporządzenie rocznego sprawozdania. Inne będą dodatkowo objęte obowiązkami dotyczącymi produktów i opakowań, a określone grupy przedsiębiorców muszą również pamiętać o corocznej opłacie za utrzymanie wpisu w rejestrze.
Warto więc przynajmniej raz w roku zweryfikować nie tylko sam fakt posiadania numeru BDO, ale również zakres wpisu i jego zgodność z rzeczywistą działalnością przedsiębiorstwa.
Zmiana profilu działalności, rozpoczęcie wprowadzania nowych rodzajów produktów, zmiana sposobu gospodarowania odpadami czy uruchomienie nowych procesów może powodować konieczność aktualizacji danych.
Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w 2026 r.
Stawki stosowane do rozliczenia korzystania ze środowiska w 2026 r. zostały określone w obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 6 sierpnia 2025 r.
Przedsiębiorcy przygotowujący rozliczenie za 2026 r. powinni więc korzystać ze stawek właściwych właśnie dla tego roku, a nie ze stawek wykorzystywanych przy rozliczeniu 2025 r.
Co w przypadku błędu?
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości nie należy zakładać, że złożony wykaz czy raport zamyka możliwość poprawienia danych. Przepisy przewidują możliwość dokonywania korekt, a w praktyce szczególnie istotne jest szybkie ustalenie, z czego wynika rozbieżność oraz czy jej poprawienie wymaga zmiany również innych powiązanych danych.
Nieprzedłożenie wykazu nie powoduje wygaśnięcia obowiązku opłatowego. Prawo ochrony środowiska przewiduje możliwość ustalenia wysokości opłaty przez marszałka województwa w drodze decyzji. Znacznie poważniejsze konsekwencje mogą powstać, gdy przedsiębiorstwo korzysta ze środowiska bez wymaganego pozwolenia – w określonych przypadkach zastosowanie znajdują wówczas przepisy dotyczące opłat podwyższonych.
Najlepiej zacząć przed końcem roku
Największym problemem przy przygotowywaniu sprawozdawczości środowiskowej często nie jest samo wykonanie obliczeń, lecz zebranie kompletnych danych. Dlatego już w ostatnich miesiącach 2026 r. warto sprawdzić:
- ✓czy mamy komplet danych o zużyciu paliw
- ✓czy uwzględniono wszystkie samochody i urządzenia spalinowe
- ✓czy pojawiły się nowe instalacje lub procesy technologiczne
- ✓czy dysponujemy danymi o czasie pracy i parametrach urządzeń
- ✓czy dokumentacja dotycząca odpadów jest kompletna
- ✓czy wpis w BDO odpowiada aktualnie prowadzonej działalności
- ✓czy posiadane pozwolenia i zgłoszenia obejmują rzeczywisty zakres działalności przedsiębiorstwa
Dzięki temu początek 2027 r. może służyć przede wszystkim weryfikacji i sporządzeniu właściwych raportów, a nie odtwarzaniu danych z poprzednich dwunastu miesięcy.
Opłaty środowiskowe i sprawozdawczość 2026 — zapraszamy na szkolenie
Jak co roku zapraszamy również na praktyczne szkolenie poświęcone opłatom za korzystanie ze środowiska, sprawozdawczości oraz BDO.
Podczas tegorocznej edycji szczególną uwagę poświęcimy prawidłowemu przygotowaniu rozliczenia za 2026 r. oraz zależnościom pomiędzy danymi wykorzystywanymi w KOBiZE, wykazie opłatowym i dokumentacji przedsiębiorstwa. Na konkretnych przykładach omówimy m.in. rozliczanie:
Omówione zostaną również obowiązki w BDO, korekty, zwolnienia, opłaty podwyższone, obowiązki pozwoleniowe oraz najczęściej występujące problemy praktyczne.
Szkolenie poprowadzi niezależna ekspertka, kierownik referatu w Departamencie Opłat Środowiskowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, posiadająca wieloletnie doświadczenie w zakresie opłat środowiskowych oraz obowiązków sprawozdawczych przedsiębiorców.
