Projekt nowelizacji Prawa geologicznego i górniczego – deregulacja, elektronizacja i szybsze postępowania
Projekt nowelizacji Prawa geologicznego i górniczego – deregulacja, elektronizacja i szybsze postępowania
Na stronach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze. Projekt ma charakter kompleksowy: upraszcza procedury administracyjne, wprowadza elektronizację postępowań, rozszerza katalog kopalin strategicznych i tworzy nowy organ – Głównego Geologa Kraju. Poniżej odpowiadamy na najważniejsze pytania.
Dlaczego przygotowano nowelizację Prawa geologicznego i górniczego?
Obowiązujące przepisy Prawa geologicznego i górniczego generują liczne bariery administracyjne. Procedury koncesyjne należą do najbardziej skomplikowanych i czasochłonnych w całym systemie prawa gospodarczego. Długie postępowania przekładają się na realne koszty dla przedsiębiorców i opóźnienia w realizacji inwestycji.
Projekt stanowi odpowiedź na zalecenia Najwyższej Izby Kontroli oraz wpisuje się w rządowy program deregulacji i cyfryzacji administracji. Do najważniejszych celów nowelizacji należą:
- ✓Ograniczenie obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorców sektora geologicznego i górniczego.
- ✓Przyspieszenie postępowań koncesyjnych – skrócenie czasu oczekiwania na decyzje administracyjne.
- ✓Elektronizacja postępowań administracyjnych – możliwość składania dokumentacji drogą cyfrową.
- ✓Zwiększenie pewności prawa przez doprecyzowanie niejednoznacznych przepisów.
- ✓Dostosowanie regulacji do zmian zachodzących na rynku surowców i potrzeb transformacji energetycznej.
Jakie zmiany w procedurach koncesyjnych wprowadza projekt?
Uproszczenie procedur koncesyjnych to jeden z filarów nowelizacji. Projekt przewiduje szereg zmian mających skrócić czas uzyskiwania decyzji administracyjnych oraz ograniczyć liczbę formalności w procesach takich jak:
- 1Uzyskiwanie koncesji – uproszczone wymogi formalne i krótsze terminy postępowań.
- 2Ustanawianie użytkowania górniczego – mniej biurokracji przy regulowaniu prawa do korzystania z przestrzeni pod ziemią.
- 3Umowy o korzystanie z informacji geologicznej – uproszczone zasady zawierania i realizacji umów.
- 4Zatwierdzanie projektów robót geologicznych – ograniczenie wymogów przy standardowych projektach.
- 5Zgłaszanie robót geologicznych – uproszczona ścieżka dla prac o niskim stopniu ryzyka środowiskowego.
Na czym polega elektronizacja postępowań geologicznych?
Elektronizacja postępowań to jeden z kluczowych elementów projektu. Dotychczas znaczna część dokumentacji geologicznej wymagała formy papierowej, co wydłużało czas postępowań i generowało zbędne koszty zarówno po stronie przedsiębiorców, jak i organów administracji.
Po wejściu w życie nowelizacji dokumentacja będzie mogła być składana elektronicznie – przez odpowiednie platformy administracyjne. Zmiana ma:
- ✓Usprawnić komunikację między przedsiębiorcami a organami administracji geologicznej.
- ✓Skrócić czas obiegu dokumentów i ograniczyć ryzyko błędów wynikających z ręcznego przetwarzania.
- ✓Obniżyć koszty prowadzenia postępowań po obu stronach.
- ✓Umożliwić zdalne śledzenie statusu postępowań i wniosków.
Kontekst
Elektronizacja wpisuje się w szerszy program cyfryzacji polskiej administracji. Dla sektora geologicznego oznacza dostosowanie do standardów, które od lat obowiązują w innych obszarach prawa gospodarczego.
Które kopaliny będą objęte własnością górniczą po nowelizacji?
Projekt rozszerza katalog kopalin objętych własnością górniczą o cztery nowe surowce uznawane za strategiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa surowcowego państwa i transformacji energetycznej:
Objęcie tych surowców własnością górniczą oznacza, że ich eksploatacja będzie wymagała uzyskania koncesji, a złoża znajdą się pod szczególną ochroną państwa. Zmiana odpowiada na unijny trend ochrony surowców krytycznych (Critical Raw Materials Act).
Co to jest Główny Geolog Kraju i jakie będzie miał uprawnienia?
Projekt zakłada utworzenie nowego centralnego organu administracji geologicznej – Głównego Geologa Kraju. Organ ten przejmie znaczną część kompetencji wykonywanych dotychczas przez ministra właściwego do spraw środowiska w zakresie administracji geologicznej.
Celem powołania nowego organu jest:
- ✓Usprawnienie zarządzania polityką surowcową państwa poprzez wydzielenie wyspecjalizowanego organu.
- ✓Ujednolicenie prowadzenia postępowań administracyjnych w skali kraju – jeden organ, spójne decyzje.
- ✓Zwiększenie wiedzy i kompetencji na poziomie centralnej administracji geologicznej.
Co to oznacza w praktyce?
Dla przedsiębiorców kluczowe będzie ustalenie, które postępowania przejdą do Głównego Geologa Kraju, a które pozostaną przy dotychczasowych organach (marszałkach województw, starostach). Granica kompetencji będzie miała bezpośredni wpływ na ścieżkę uzyskiwania koncesji.
Jak nowelizacja zmienia ochronę strategicznych złóż kopalin?
Projekt wprowadza nowe mechanizmy ochrony złóż strategicznych – zarówno w Prawie geologicznym i górniczym, jak i w powiązanych aktach prawnych, m.in. w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w tzw. specustawach (np. o drogach publicznych, liniach kolejowych czy inwestycjach energetycznych).
Zgodnie z projektem planowane zagospodarowanie terenów obejmujących strategiczne złoża kopalin będzie wymagało uzyskania zgody właściwego organu administracji geologicznej. Wymóg ten ma objąć zarówno:
- 1Decyzje planistyczne – plany zagospodarowania przestrzennego, studia uwarunkowań gminy.
- 2Inwestycje realizowane na podstawie specustaw – decyzje lokalizacyjne dla dróg, linii kolejowych, farm wiatrowych itp.
Co nowelizacja oznacza dla przedsiębiorców i inwestorów?
Projekt jest przede wszystkim projektem deregulacyjnym – jego dominującym celem jest skrócenie postępowań, ograniczenie formalności i zwiększenie przewidywalności decyzji organów administracji. Dla zdecydowanej większości podmiotów działających w sektorze geologicznym oznacza to wymierne korzyści.
Jednocześnie nowelizacja wprowadza elementy, które wymagają szczególnej uwagi:
- !Nowe kompetencje Głównego Geologa Kraju – konieczność ustalenia, jaki organ jest właściwy dla danego postępowania i jakie procedury obowiązują po reformie.
- !Ochrona złóż strategicznych – inwestorzy planujący przedsięwzięcia na terenach złóż (m.in. farmy wiatrowe, drogi, inwestycje liniowe) powinni zweryfikować, czy projekt wymaga zgody organu geologicznego.
- !Nowe kopaliny objęte własnością górniczą – projekty eksploracyjne lub wydobywcze dotyczące barytu, fluorytu, fosforytów i grafitu wejdą pod nowy reżim koncesyjny.
Co powinieneś wiedzieć o nowelizacji Prawa geologicznego i górniczego?
Projekt jest odpowiedzią na wieloletnie problemy z nadmierną biurokracją w sektorze geologicznym i górniczym. Deregulacja i elektronizacja mają skrócić czas postępowań i obniżyć koszty prowadzenia działalności.
Kluczowe zmiany strukturalne – Główny Geolog Kraju oraz rozszerzona ochrona złóż strategicznych – będą miały wpływ nie tylko na sektor wydobywczy, ale na szeroko pojęte inwestycje infrastrukturalne i energetyczne realizowane w Polsce.
Projekt jest na etapie konsultacji i prac legislacyjnych. Termin wejścia w życie przepisów nie został jeszcze ostatecznie przesądzony – warto śledzić dalszy przebieg procesu legislacyjnego.
O planowanych szkoleniach poświęconych nowelizacji Prawa geologicznego i górniczego będziemy informować na bieżąco, wraz z postępem prac legislacyjnych. Obecnie projekt znajduje się na wczesnym etapie procedowania, dlatego – w naszej ocenie – organizacja szkolenia byłaby przedwczesna. Chcemy przedstawić Państwu nie tylko projektowane rozwiązania, ale przede wszystkim ich ostateczny kształt oraz praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorców i administracji. Gdy przepisy zostaną doprecyzowane i zakończy się proces legislacyjny, przygotujemy kompleksowe szkolenie obejmujące nowe obowiązki, procedury oraz praktyczne aspekty stosowania znowelizowanych przepisów.
