dlaenergetyki.pl · prawo energetyczne

Wytyczne Prezesa URE do strategii zabezpieczającej w celu zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej

30 lipca 2026 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki opublikowała Informację nr 37/2026 – pierwszy tak szczegółowy dokument regulatora, który ma zapewnić jednolitą formę strategii zabezpieczających opracowywanych przez przedsiębiorstwa obrotu energią elektryczną (link do informacji URE).

Poniżej wyjaśniamy, na czym polega nowy obowiązek, kogo dotyczy i jak się do niego przygotować.

Czym jest strategia zabezpieczająca?

Strategia zabezpieczająca to – używając języka samej Informacji nr 37/2026 – „strategia ograniczenia ryzyka” w celu zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej, opracowywana i stosowana przez przedsiębiorstwo energetyczne z uwzględnieniem rozmiaru prowadzonej działalności, struktury i płynności rynków (w szczególności rynków krótkoterminowych) oraz sygnałów finansowych płynących z tych rynków.

Nie jest to więc jednorazowy dokument sporządzany „do szuflady” na potrzeby kontroli – ma to być żywe narzędzie zarządzania ryzykiem: identyfikującym zagrożenia dla płynności finansowej i ciągłości dostaw, opisującym konkretne środki ich ograniczania oraz określającym, kto w organizacji odpowiada za jego wdrażanie, monitorowanie i aktualizację. W praktyce oznacza to odejście od traktowania zarządzania ryzykiem wyłącznie jako funkcji wspierającej działalność handlową. Strategia zabezpieczająca ma stać się jednym z podstawowych elementów systemu zarządzania przedsiębiorstwem energetycznym.

Same Wytyczne Prezesa URE wskazują wprost:

„Strategia zabezpieczająca powinna być sporządzona w sposób umożliwiający wykazanie, że przedsiębiorstwo posiada wdrożone procedury identyfikacji, monitorowania i ograniczania ryzyk związanych z prowadzoną działalnością oraz że rozwiązania te wspierają utrzymanie płynności finansowej i zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej.”

— Informacja Prezesa URE nr 37/2026, część IICała treść informacji PURE na urzędowej stronie (kliknij tutaj)

Dlaczego ustawodawca wprowadził nowy obowiązek?

Obowiązek opracowania strategii zabezpieczającej wynika z art. 10e ustawy – Prawo energetyczne, dodanego ustawą z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (link do ustawy). Prezes URE wprost wskazuje, że przy opracowywaniu wytycznych wzięła pod uwagę cel określony w art. 18a dyrektywy (UE) 2019/944 oraz brzmienie motywu 18 dyrektywy (UE) 2024/1711, zmieniającej dyrektywy 2018/2001 i 2019/944 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej.

Innymi słowy, jest to element szerszej, unijnej reformy struktury rynku energii elektrycznej (tzw. market design), której jednym z celów jest ograniczenie ryzyka, że sprzedawca energii – zwłaszcza w warunkach silnych wahań cen na rynku hurtowym – utraci płynność finansową i stanie się niezdolny do dalszego dostarczania energii swoim odbiorcom. Wymóg posiadania sformalizowanej, poddawanej regulatorowi strategii ograniczania ryzyka ma zwiększyć odporność rynku na tego rodzaju zdarzenia i tym samym – bezpieczeństwo energetyczne kraju.

Kogo dotyczą nowe przepisy?

Obowiązkiem opracowania i stosowania strategii zabezpieczającej zostały objęte wszystkie przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną w rozumieniu art. 3 pkt 12 Prawa energetycznego – a więc każde przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną.

Co istotne i często pomijane w pierwszej lekturze: obowiązek dotyczy takich przedsiębiorstw niezależnie od tego, czy podlegają obowiązkowi uzyskania koncesji na obrót energią elektryczną, czy są z tego obowiązku zwolnione na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 4 Prawa energetycznego. Zwolnienie z koncesji nie oznacza więc zwolnienia z obowiązku posiadania strategii zabezpieczającej – to rozszerzenie kręgu adresatów, o którym część mniejszych podmiotów obrotu może nie wiedzieć.

Co wynika z art. 10e Prawa energetycznego?

Artykuł 10e nakłada na przedsiębiorstwa obrotu energią elektryczną obowiązek opracowania i stosowania strategii zabezpieczającej „w sposób profesjonalny”, z uwzględnieniem rozmiaru prowadzonej działalności, struktury i płynności rynków (w szczególności rynków krótkoterminowych) oraz sygnałów finansowych z tych rynków, a także wytycznych Prezesa URE wydanych na tej podstawie.

Prezes URE zastrzega przy tym wyraźnie, że wytyczne nie ingerują w decyzje biznesowe przedsiębiorstw, lecz stanowią uzupełnienie ram ustawowych określonych w art. 10e – w zakresie, w jakim przedsiębiorstwo, przygotowując strategię, ma określić i wdrożyć ramy zarządzania ryzykiem, ograniczające ryzyko niedostarczenia energii elektrycznej. Dobór konkretnych środków ograniczania ryzyka pozostaje odpowiedzialnością przedsiębiorstwa – to ono musi wykazać, że przyjęte rozwiązania są adekwatne do prowadzonej działalności i pozwalają osiągnąć cele wskazane w ustawie. Zakres, szczegółowość i stopień złożoności strategii powinny być proporcjonalne do skali działalności, wartości zawieranych transakcji, liczby odbiorców oraz poziomu ryzyka.

Strategia zabezpieczająca to nie tylko dokument

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z nowych przepisów oraz Wytycznych Prezesa URE jest zmiana podejścia do zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwach obrotu energią elektryczną. Dotychczas wiele działań związanych z ograniczaniem ryzyka funkcjonowało w ramach odrębnych procedur lub było realizowanych przez poszczególne działy przedsiębiorstwa. Nowe regulacje wymagają spojrzenia na te zagadnienia w sposób kompleksowy.

Strategia zabezpieczająca ma stać się dokumentem integrującym procesy handlowe, finansowe, organizacyjne oraz regulacyjne. Nie wystarczy więc opisać stosowanych instrumentów zabezpieczających czy zasad zawierania transakcji. Przedsiębiorstwo powinno wykazać, że posiada spójny system zarządzania ryzykiem, w którym jasno określono odpowiedzialność poszczególnych osób, zasady podejmowania decyzji, sposób monitorowania ryzyk oraz procedury reagowania na sytuacje kryzysowe.

To właśnie ta praktyczna strona nowych obowiązków będzie dla wielu przedsiębiorstw największym wyzwaniem.

Można więc oczekiwać, że przygotowanie strategii zabezpieczającej będzie wymagało zaangażowania nie tylko działów odpowiedzialnych za obrót energią, ale również zarządu, finansów, compliance oraz osób odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem. Dla wielu przedsiębiorstw będzie to pierwszy dokument wymagający tak ścisłej współpracy pomiędzy tymi obszarami działalności. Oznacza to, że przygotowanie strategii nie powinno być traktowane jako zadanie wyłącznie działu prawnego lub compliance. W praktyce będzie to projekt angażujący kluczowe obszary odpowiedzialne za obrót energią, finanse, zarządzanie ryzykiem oraz nadzór nad zgodnością regulacyjną.

Jakie cele ma strategia zabezpieczająca?

Cele wskazane przez Prezesa URE pokazują, że strategia zabezpieczająca ma chronić nie tylko interes przedsiębiorstwa, ale również bezpieczeństwo odbiorców oraz stabilność funkcjonowania rynku energii elektrycznej. Zgodnie z Informacją nr 37/2026 strategia zabezpieczająca powinna określać środki mające na celu:

1. ograniczenie ryzyka braku rentowności umów z odbiorcami energii elektrycznej, spowodowanego zmianami na hurtowym rynku energii elektrycznej w rozumieniu art. 2 pkt 6 rozporządzenia REMIT (rozporządzenie 1227/2011);
2. zapewnienie płynności przedsiębiorstwa energetycznego na rynku dnia następnego i rynku dnia bieżącego;
3. zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej.

Jako przykładowe środki służące realizacji tych celów wytyczne wskazują: zawieranie umów, o których mowa w art. 2 pkt 77 rozporządzenia 2019/943 (umowy na rynku terminowym, rynku dnia następnego i rynku dnia bieżącego), a także działania ograniczające ryzyko wstrzymania dostaw energii elektrycznej – w szczególności z wykorzystaniem środków, o których mowa w art. 5 ust. 4d i 14, art. 5aa–5ag oraz art. 6c–6h Prawa energetycznego.

Jakie ryzyka powinny zostać uwzględnione?

Wytyczne wprost definiują pięć rodzajów ryzyka, których wystąpienie na rynku energii elektrycznej strategia zabezpieczająca powinna uwzględniać:

• Ryzyko cenowe – ryzyko finansowe powstające w wyniku wahań cen energii elektrycznej przy zawieraniu umów na rynku hurtowym.
• Ryzyko profilu – ryzyko finansowe powstające w wyniku różnicy pomiędzy oczekiwaną ceną energii elektrycznej ustaloną na podstawie oczekiwanego profilu zużycia a rzeczywistym kosztem rozliczenia na podstawie indywidualnego profilu zużycia odbiorcy.
• Ryzyko wolumenowe – ryzyko finansowe powstające, gdy rzeczywiste zużycie energii odbiega od ilości prognozowanej przy zawieraniu umowy, co wymusza dokup lub sprzedaż nadwyżki energii po bieżącej cenie rynkowej.
• Ryzyko koncentracji – ryzyko wynikające z nadmiernego uzależnienia od jednego lub ograniczonej liczby odbiorców bądź dostawców energii, mogące wpływać na zdolność realizacji zawartych umów.
• Ryzyko walutowe – ryzyko finansowe wynikające z zawierania umów kupna lub sprzedaży energii w walucie innej niż waluta rozliczeniowa lub płatnicza.

Dodatkowo, w części dotyczącej identyfikacji i oceny ryzyk, wytyczne wskazują na konieczność uwzględnienia również ryzyka płynności finansowej, ryzyka kredytowego kontrahentów oraz innych ryzyk mogących mieć wpływ na ciągłość dostaw energii elektrycznej – katalog nie jest więc zamknięty i powinien być dostosowany do specyfiki konkretnego przedsiębiorstwa.

Jakie elementy powinna zawierać strategia zabezpieczająca?

Wytyczne nie narzucają gotowego wzoru strategii zabezpieczającej, jednak wskazują minimalny zakres informacji, które powinny zostać w niej uwzględnione. Dokument powinien obejmować co najmniej siedem następujących obszarów:

1. Charakterystyka przedsiębiorstwa, obejmująca: opis prowadzonej działalności (model sprzedaży energii, strukturę portfela odbiorców, podstawowe źródła pozyskiwania energii), opis sytuacji ekonomiczno-finansowej (bilans, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych sporządzone na koniec poprzedniego roku obrotowego oraz na dzień 30 czerwca roku, w którym strategia jest przedkładana Prezesowi URE) oraz biznesplan na okres objęty strategią (wariant finansowania działalności, szczegółowy plan finansowania, analizę opłacalności, założenia do prognoz finansowych).
2. Identyfikacja i ocena ryzyk – w tym pięciu rodzajów ryzyka opisanych wyżej oraz ryzyka płynności i ryzyka kredytowego kontrahentów, a także informacje uzupełniające o tym, jak inne obszary działalności przedsiębiorstwa (np. działalność na rynku paliw) wpływają na realizację strategii, oraz informacja, czy zarządzanie ryzykiem jest realizowane w ramach outsourcingu.
3. Cele strategii zabezpieczającej – odnoszące się do ograniczenia ryzyka nierentowności umów z odbiorcami, zapewnienia płynności finansowej, ciągłości dostaw oraz utrzymania zdolności przedsiębiorstwa do wykonywania obowiązków ustawowych.
4. Opis stosowanych środków ograniczania ryzyka – zasady zawierania transakcji na rynkach terminowych, dnia następnego i dnia bieżącego; wykorzystywane instrumenty kontraktowe; zasady dywersyfikacji portfela zakupowego; procedury monitorowania i ograniczania ekspozycji na ryzyko; działania podejmowane w przypadku pogorszenia sytuacji rynkowej lub finansowej.
5. Zasady zarządzania płynnością finansową – monitorowanie wskaźników ekonomicznych, monitorowanie zapotrzebowania na zabezpieczenia finansowe i źródeł finansowania, procedury na wypadek wzrostu wymagań dotyczących depozytów zabezpieczających, a także obowiązek niezwłocznego powiadomienia Prezesa URE o okolicznościach mogących zagrozić ciągłości dostaw energii elektrycznej.
6. System zarządzania strategią – wskazanie osób lub komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za jej realizację, zasady podejmowania decyzji dotyczących zabezpieczania ryzyka oraz procedury raportowania i monitorowania realizacji strategii.
7. Zasady przeglądu i aktualizacji strategii – częstotliwość przeglądów oraz przypadki wymagające niezwłocznej aktualizacji dokumentu (np. zmiana zakresu działalności, identyfikacja nowych ryzyk, inne zasadnicze zmiany).

Jakie są oczekiwania Prezesa URE wobec strategii zabezpieczającej?

Z treści Informacji nr 37/2026 wynika kilka kluczowych oczekiwań regulatora:

• Strategia ma być sporządzona w sposób umożliwiający wykazanie, że przedsiębiorstwo rzeczywiście posiada wdrożone procedury identyfikacji, monitorowania i ograniczania ryzyk, a nie jedynie deklaruje ich istnienie.
• Rozwiązania przyjęte w strategii mają wspierać w praktyce utrzymanie płynności finansowej i ciągłość dostaw – regulator patrzy więc na spójność między opisem a rzeczywistymi procedurami.
• Dobór środków ograniczania ryzyka nie jest narzucony odgórnie – Prezes URE nie wskazuje konkretnych instrumentów finansowych czy poziomów zabezpieczenia, natomiast oczekuje wykazania adekwatności przyjętych rozwiązań do skali i profilu ryzyka danego przedsiębiorstwa.
• Jeśli Prezes URE uzna, że działania wskazane w strategii są niewystarczające do ograniczenia ryzyka wstrzymania dostaw energii elektrycznej, przedsiębiorstwo zostanie wezwane do jej uzupełnienia.
• Wytyczne mają charakter otwarty – mogą być uzupełniane, zmieniane i aktualizowane, a ich publikacja następuje w Biuletynie URE.

Co to oznacza w praktyce?

Choć Wytyczne Prezesa URE nie mają charakteru instrukcji określającej sposób prowadzenia działalności gospodarczej, wyraźnie pokazują kierunek oczekiwań regulatora. Nie chodzi o narzucenie przedsiębiorstwom jednego modelu zabezpieczania ryzyka ani wskazanie konkretnych instrumentów finansowych. Odpowiedzialność za wybór odpowiednich rozwiązań nadal spoczywa na przedsiębiorstwie.

Jednocześnie regulator oczekuje, że przedsiębiorstwo będzie potrafiło wykazać, iż przyjęte rozwiązania są świadomie zaprojektowane, adekwatne do prowadzonej działalności oraz skutecznie ograniczają ryzyko związane z obrotem energią elektryczną. W praktyce oznacza to konieczność przygotowania nie tylko samego dokumentu, ale również uporządkowania procesów wewnętrznych, zasad współpracy pomiędzy poszczególnymi komórkami organizacyjnymi oraz sposobu dokumentowania podejmowanych działań.

Jak przygotować przedsiębiorstwo do 30 stycznia 2027 r.?

Dlaczego nie warto odkładać prac na koniec 2026 roku?

Choć termin przekazania pierwszej strategii zabezpieczającej przypada dopiero na 30 stycznia 2027 r., przygotowanie dokumentu warto rozpocząć odpowiednio wcześniej. W wielu przedsiębiorstwach konieczne będzie przeprowadzenie analizy obowiązujących procedur, identyfikacja luk organizacyjnych, zebranie danych finansowych, opracowanie biznesplanu, przypisanie odpowiedzialności oraz przygotowanie mechanizmów monitorowania ryzyka.

Szczególnie czasochłonne może okazać się uzgodnienie wspólnego podejścia pomiędzy zarządem, działem handlowym, finansowym, compliance oraz osobami odpowiedzialnymi za zarządzanie ryzykiem. W praktyce właśnie koordynacja tych działań będzie jednym z największych wyzwań podczas wdrażania nowych obowiązków.

Pierwszą strategię zabezpieczającą przedsiębiorstwa obrotu energią elektryczną muszą opracować i przekazać Prezesowi URE do 30 stycznia 2027 r. (kolejne – co 3 lata, do 15 grudnia ostatniego roku poprzedzającego okres objęty strategią). To oznacza, że praktycznie wszystkie prace przygotowawcze trzeba zaplanować jeszcze w 2026 roku. Warto uwzględnić w harmonogramie:

• audyt obecnych praktyk zarządzania ryzykiem – sprawdzenie, jakie procedury identyfikacji i ograniczania ryzyka funkcjonują już w organizacji, a jakich elementów wymaganych przez wytyczne brakuje;
• przygotowanie danych finansowych na dwie wymagane daty – koniec poprzedniego roku obrotowego oraz 30 czerwca roku składania strategii – co dla wielu działów księgowości oznacza pracę z pewnym wyprzedzeniem;
• opracowanie biznesplanu na okres objęty strategią, obejmującego wariant i plan finansowania oraz analizę opłacalności;
• przypisanie odpowiedzialności – wskazanie konkretnych osób lub komórek organizacyjnych odpowiedzialnych za realizację strategii oraz zasad podejmowania decyzji dotyczących zabezpieczania ryzyka;
• wdrożenie procedury niezwłocznego powiadamiania Prezesa URE o okolicznościach mogących zagrozić ciągłości dostaw – jeśli taka procedura jeszcze nie istnieje;
• konsultację prawną treści strategii pod kątem zgodności z art. 10e Prawa energetycznego oraz wytycznymi, zwłaszcza w zakresie sformułowania celów, opisu środków ograniczania ryzyka i zasad przeglądu dokumentu.

Najczęstsze błędy przedsiębiorstw (jakie mogą pojawiać się najczęściej według nas)

Wytyczne obowiązują od niedawna, więc praktyka ich stosowania dopiero się kształtuje. Bazując na doświadczeniach z wdrażania podobnych, sformalizowanych dokumentów zarządzania ryzykiem i zgodnością regulacyjną w innych obszarach energetyki, warto zwrócić uwagę na typowe pułapki:

• traktowanie strategii jako jednorazowego dokumentu „na kontrolę”, a nie żywego narzędzia zarządzania ryzykiem, faktycznie wykorzystywanego w bieżącej działalności;
• brak proporcjonalności – zbyt ogólnikowa strategia w przypadku dużego wolumenu obrotu albo, odwrotnie, nadmiernie rozbudowany dokument nieadekwatny do skali małego przedsiębiorstwa;
• pominięcie wymaganych załączników finansowych lub sporządzenie ich na niewłaściwą datę (strategia wymaga danych na dwa konkretne dni, nie tylko na koniec roku obrotowego);
• brak jasno wskazanych osób lub komórek odpowiedzialnych za realizację strategii i podejmowanie decyzji o zabezpieczaniu ryzyka;
• nieuwzględnienie wszystkich pięciu rodzajów ryzyka wskazanych w wytycznych – w praktyce najczęściej pomijane bywają ryzyko koncentracji i ryzyko walutowe;
• brak procedury niezwłocznego informowania Prezesa URE o okolicznościach zagrażających ciągłości dostaw;
• brak konkretnych zasad przeglądu i aktualizacji strategii (częstotliwość, przesłanki do aktualizacji poza harmonogramem);
• błędne założenie, że obowiązek dotyczy wyłącznie podmiotów koncesjonowanych – a jak wskazano wyżej, obejmuje on również przedsiębiorstwa zwolnione z obowiązku koncesyjnego.

FAQ – najczęstsze pytania (jakie według nas będą pojawiać się najczęściej)

Zaproszenie na szkolenie

Przygotuj swoją organizację na nowe obowiązki już dziś

Opublikowanie Wytycznych Prezesa URE rozpoczyna nowy etap w podejściu do zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwach obrotu energią elektryczną. Strategia zabezpieczająca nie będzie jedynie dokumentem przekazywanym regulatorowi, lecz elementem systemu zarządzania przedsiębiorstwem, którego zadaniem jest ograniczanie ryzyk mogących zagrozić płynności finansowej, rentowności działalności oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej.

Dla wielu przedsiębiorstw będzie to pierwszy przypadek, w którym regulator oczekuje nie tylko opracowania dokumentu, ale również wykazania, że organizacja posiada rzeczywiście funkcjonujący system zarządzania ryzykiem. Im wcześniej rozpoczną się prace nad przygotowaniem strategii, tym większa będzie możliwość spokojnego przeanalizowania obowiązujących procesów, uzupełnienia ewentualnych braków oraz dostosowania organizacji do nowych wymagań.